Een maand lang niets uitgeven.
Het klinkt aantrekkelijk. Zeker wanneer je het gevoel hebt dat het geld de laatste tijd wel erg gemakkelijk van je rekening verdwijnt. Even geen kleding kopen, geen koffie onderweg, geen impulsaankopen en geen onnodige bestellingen. Na een maand zou er dan vanzelf een mooi bedrag over moeten blijven.
Op sociale media kom je regelmatig no-spend challenges tegen waarbij mensen proberen wekenlang vrijwel niets te kopen.
Maar met een groot gezin?
Dan wordt het al snel een ander verhaal.
De boodschappen moeten gewoon gedaan worden. Kinderen hebben schoolspullen nodig. Er moet worden getankt. De contributie wordt afgeschreven en als een kind uit zijn schoenen groeit, kun je moeilijk zeggen dat hij tot volgende maand maar even op te kleine schoenen moet lopen.
Een letterlijke maand waarin je helemaal niets uitgeeft, is voor de meeste gezinnen dus niet realistisch.
Maar dat betekent niet dat een no-spend maand onzin is.
Sterker nog: wanneer je hem op een praktische manier aanpakt, kan zo’n maand juist heel nuttig zijn. Niet alleen om tijdelijk geld te besparen, maar vooral om te ontdekken hoeveel geld er normaal gesproken ongemerkt weglekt.
Wat is een no-spend maand eigenlijk?
De naam is een beetje misleidend.
Tijdens een no-spend maand stop je natuurlijk niet met alle uitgaven. Je hypotheek of huur moet nog steeds betaald worden. Net als de energierekening, verzekeringen en andere vaste lasten.
Je gezin moet ook gewoon eten.
Het doel is daarom niet om letterlijk €0 uit te geven.
Je spreekt met jezelf af dat je gedurende een bepaalde periode alleen geld uitgeeft aan noodzakelijke zaken en vooraf geplande uitgaven.
Alle niet-noodzakelijke aankopen stel je tijdelijk uit.
Denk bijvoorbeeld aan:
- spontaan eten bestellen;
- kleding die niet echt nodig is;
- woonaccessoires;
- speelgoed zonder aanleiding;
- kleine online bestellingen;
- koffie en snacks onderweg;
- betaalde uitjes;
- impulsaankopen in de supermarkt.
Daar zit meteen het verschil met extreem bezuinigen.
Je probeert niet om je gezin een maand lang zo weinig mogelijk te laten kosten. Je haalt vooral de onnodige en spontane uitgaven uit je normale patroon.
En juist daardoor kan zo’n maand verrassend leerzaam zijn.
Waarom een no-spend maand bij een groot gezin interessant kan zijn
Hoe groter een huishouden, hoe meer momenten er zijn waarop geld kan worden uitgegeven.
Een kind heeft iets nodig voor school.
Een ander wil na het sporten iets te drinken.
Je loopt een winkel binnen voor één ding en komt met vijf dingen naar buiten.
’s Avonds blijkt er niets makkelijks in huis te zijn en wordt er eten besteld.
Op zichzelf zijn dat misschien geen enorme bedragen.
Maar €7 hier, €15 daar en een bestelling van €35 ergens anders kan aan het einde van de maand behoorlijk oplopen.
Het lastige is dat je deze uitgaven vaak nauwelijks onthoudt.
Je herinnert je waarschijnlijk een rekening van €600.
Maar weet je aan het einde van de maand nog precies waar alle bedragen van €4,95, €8,50 en €17,99 naartoe zijn gegaan?
Waarschijnlijk niet.
Een no-spend maand kan die automatische uitgaven even onderbreken.
Je moet bij iedere niet-noodzakelijke aankoop bewust nadenken:
Hebben we dit nu echt nodig?
Dat is misschien wel waardevoller dan het bedrag dat je gedurende die ene maand bespaart.
Begin niet zonder regels
Een veelgemaakte fout is beginnen met de simpele regel:
Deze maand kopen we niets.
Dat klinkt duidelijk, maar in de praktijk is het juist heel vaag.
Want wat betekent ‘niets’?
Mogen de kinderen mee naar een verjaardagsfeestje als daar een cadeau voor nodig is?
Wat doe je als er nieuwe gymschoenen nodig zijn?
Mag je een dagje weg dat maanden geleden al is geboekt?
En wat als de wasmachine kapotgaat?
Als je daar vooraf niet over nadenkt, ben je binnen een paar dagen vooral met jezelf aan het onderhandelen.
Maak daarom eerst je eigen regels.
Een no-spend maand is geen officiële wedstrijd. Er is geen organisatie die achteraf controleert of je je aan de regels hebt gehouden.
De regels moeten bij jullie gezin passen.
Wat mag je tijdens een no-spend maand wel betalen?
Begin met de noodzakelijke uitgaven.
Voor de meeste gezinnen zullen de gewone vaste lasten gewoon doorgaan.
Denk aan wonen, energie, verzekeringen, internet, telefoon, kinderopvang en andere vaste verplichtingen.
Ook boodschappen blijven noodzakelijk.
Daarnaast kun je bijvoorbeeld vervoer naar werk en school, medicijnen en noodzakelijke spullen voor de kinderen uitzonderen.
Het kan helpen om drie categorieën te maken.
1. Dit betalen we gewoon
Hieronder vallen alle noodzakelijke en vooraf begrote uitgaven.
Bijvoorbeeld de hypotheek of huur, vaste lasten, normale boodschappen en vervoer.
2. Dit mag alleen als het echt nodig is
Hier kun je bijvoorbeeld kleding, schoenen, schoolspullen en kleine reparaties onder zetten.
Heeft een kind daadwerkelijk geen passende schoenen meer? Dan koop je schoenen.
Zie je toevallig een leuke trui in de aanbieding terwijl de kast vol ligt? Dan wacht die aankoop tot na de challenge.
3. Dit kopen we deze maand niet
Hier komt de echte besparing vandaan.
Denk aan spontane webwinkelaankopen, afhaalmaaltijden, nieuwe woonaccessoires, extra speelgoed en andere dingen die prima een paar weken kunnen wachten.
Door dit vooraf vast te leggen, wordt het veel gemakkelijker om consequent te blijven.
Kies een maand die enigszins haalbaar is
Je kunt natuurlijk op 1 december besluiten dat je een maand niets gaat uitgeven.
Maar met Sinterklaas, Kerstmis, etentjes en allerlei andere decemberuitgaven maak je het jezelf waarschijnlijk onnodig moeilijk.
Hetzelfde geldt voor een maand waarin drie kinderen jarig zijn of waarin jullie op vakantie gaan.Kies liever een relatief normale maand.
Januari kan bijvoorbeeld prettig zijn na een dure decembermaand, maar alleen als jullie agenda dat toelaat.
September kan juist lastig zijn door school- en sportkosten.
Kijk daarom niet naar wat anderen online doen.
Kijk naar jullie eigen kalender.
Een rustige maand waarin weinig bijzondere uitgaven gepland staan, geeft je de grootste kans om de challenge daadwerkelijk vol te houden.
Kijk eerst waar je normaal geld aan uitgeeft
Voordat je begint, is het interessant om één of twee maanden bankafschriften te bekijken.
Niet om jezelf op je kop te geven.
Gewoon om te onderzoeken.
Welke uitgaven waren noodzakelijk?
Welke waren gepland?
En welke aankopen had je achteraf eigenlijk gemakkelijk kunnen missen?
Misschien ontdek je dat er regelmatig eten wordt afgehaald.
Of dat je vaker kleine bestellingen doet dan je dacht.
Misschien zijn het juist de winkels waar je ‘alleen even naar binnen loopt’.
Dat is nuttige informatie.
Want als je weet waar jouw verleidingen zitten, kun je vooraf bedenken hoe je ermee omgaat.
Heb je nog geen duidelijk overzicht van wat er maandelijks binnenkomt en uitgaat? Dan kun je eerst mijn artikel Een gezinsbudget maken: zo krijg je als groot gezin in 7 stappen overzicht over je geld gebruiken.
Maak boodschappen niet onnodig streng
Bij een groot gezin vormen boodschappen al snel een belangrijk deel van de maandelijkse uitgaven.
Het is daarom verleidelijk om tijdens een no-spend maand ook het boodschappenbudget extreem te verlagen.
Maar daarmee maak je de challenge vaak veel moeilijker dan nodig.
Je gezin moet nog steeds normaal kunnen eten.
Een no-spend maand betekent niet dat je vier weken op droge pasta en restjes hoeft te leven.
Wat je wél kunt doen, is bewuster boodschappen doen.
Kijk eerst wat er nog in de voorraadkast, koelkast en vriezer ligt.
Waarschijnlijk liggen daar producten die al een tijdje wachten om gebruikt te worden.
Plan vervolgens maaltijden rondom wat je al hebt.
Maak een boodschappenlijstje voor de ontbrekende producten en probeer je daaraan te houden.
Zo wordt de voorraad eindelijk gebruikt en voorkom je tegelijkertijd onnodige aankopen.
In Boodschappenbudget voor een groot gezin: zo houd je de kosten onder controle vind je meer manieren om grip te krijgen op deze kosten zonder dat iedere maaltijd om de laagste prijs hoeft te draaien.
Gebruik eerst wat er al in huis is
Dit is misschien wel mijn favoriete onderdeel van een no-spend periode.
Niet kopen, maar eerst kijken.
Nieuwe shampoo nodig?
Controleer eerst die mand met verzorgingsproducten.
Knutselspullen nodig voor school?
Kijk in de kast.
Iets lekkers bij de koffie?
Misschien ligt er nog iets in de vriezer.
Een verjaardagscadeau nodig?
Wellicht heb je ooit iets in de aanbieding gekocht dat nog in de cadeaukast ligt.
In een gezin verzamelt zich ongemerkt behoorlijk veel.
Voorraad is natuurlijk handig. Maar voorraad die nooit gebruikt wordt, is eigenlijk geld dat in een kast ligt.
Een no-spend maand kan daarom ook een goede aanleiding zijn om eens door kasten, voorraadbakken en de vriezer te gaan.
Je ontdekt soms dat je veel minder hoeft te kopen dan je dacht.
Zoek gratis alternatieven voor uitjes
Een no-spend maand hoeft geen maand te worden waarin iedereen vier weekenden thuiszit.
Juist met kinderen is het leuk om te kijken wat je kunt doen zonder iedere keer geld uit te geven.
Een wandeling, speeltuin, fietstocht, spelletjesmiddag of filmavond thuis kost weinig tot niets extra.
Misschien hebben jullie abonnementen of passen voor activiteiten die al betaald zijn. Als een bezoek binnen zo’n bestaand abonnement geen extra kosten veroorzaakt, kun je vooraf besluiten dat dit binnen jullie regels past.
Het interessante is dat kinderen vaak helemaal niet vragen wat een activiteit gekost heeft.
Een middag in een grote speeltuin kan minstens zo leuk zijn als een duur uitje.
Je hoeft dus niet te zeggen:
“Deze maand mogen we niets leuks doen.”
Maak er liever van:
“Deze maand zoeken we uit hoeveel leuke dingen we kunnen doen zonder extra geld uit te geven.”
Dat voelt heel anders.
Betrek oudere kinderen erbij
Bij een groot gezin werkt een no-spend maand waarschijnlijk beter wanneer niet alleen de volwassenen weten wat er gebeurt.
Je hoeft jonge kinderen natuurlijk niet lastig te vallen met de volledige financiële administratie.
Maar oudere kinderen kunnen prima begrijpen dat jullie een maand bewuster met geld omgaan.
Leg vooral uit waarom.
Niet omdat geld uitgeven slecht is.
Niet omdat jullie nooit meer iets mogen kopen.
Maar omdat jullie willen ontdekken welke aankopen echt belangrijk zijn en welke eigenlijk niet.
Je kunt kinderen zelfs mee laten denken.
Wat kunnen we dit weekend gratis doen?
Wat kunnen we meenemen als we onderweg normaal iets zouden kopen?
Welke maaltijd kunnen we maken met wat nog in de kast ligt?
Dat maakt het meer een gezamenlijke uitdaging dan een maand vol verboden.
Het sluit bovendien mooi aan bij kinderen leren omgaan met geld. In Zakgeld geven in een groot gezin: zo leren kinderen verstandig omgaan met geld lees je meer over hoe je geld onderdeel kunt maken van de financiële opvoeding.
Pas op voor uitgestelde koopdrang
Er zit een valkuil aan een no-spend maand.
Je kunt vier weken lang heel netjes niets kopen en vervolgens op de eerste dag van de volgende maand alles alsnog bestellen.
Dan heb je weinig gewonnen.
Stel daarom iedere aankoop die je tijdens de challenge wilt doen op een lijst.
Schrijf op:
- wat je wilde kopen;
- hoeveel het kostte;
- waarom je het wilde hebben.
Aan het einde van de maand bekijk je de lijst opnieuw.
Wil je het nog steeds?
Sommige dingen waarschijnlijk wel.
Maar ik vermoed dat er ook genoeg tussen staan waarvan je inmiddels denkt:
O ja, dat wilde ik kopen. Helemaal vergeten.
Dat is precies de kracht van wachten.
Een wens die na dertig dagen nog steeds belangrijk is, verdient meer aandacht dan een aankoop die je na drie dagen alweer vergeten bent.
Maak een 48-uursregel
Vind je een hele maand wachten te streng? Gebruik dan daarnaast een eenvoudige regel voor twijfelgevallen.
Koop niet direct.
Wacht 48 uur.
Voor grotere aankopen kun je zelfs een week wachten.
In die tijd verdwijnt een deel van de impuls vanzelf.
Webwinkels zijn gemaakt om het tegenovergestelde te bereiken. Vandaag besteld, morgen in huis. Tijdelijke korting. Nog maar een paar beschikbaar. Gratis verzending vanaf een bepaald bedrag.
Alles moedigt aan om nu te beslissen.
Door bewust tijd tussen het zien en kopen te zetten, neem je een deel van die druk weg.
Misschien koop je het uiteindelijk alsnog.
Dat is prima.
Het verschil is dat het dan een bewuste aankoop is geworden.
Let op de kleine uitgaven onderweg
Een paar euro lijkt nauwelijks de moeite waard om over na te denken.
Maar bij meerdere gezinsleden worden kleine uitgaven snel groter.
Vier drankjes onderweg.
Een snack voor iedereen.
Even iets halen bij het tankstation.
Een ijsje tijdens een uitstapje.
Je hoeft dat natuurlijk niet de rest van je leven te vermijden.
Maar tijdens een no-spend maand is het interessant om hier extra op te letten.
Neem drinken mee.
Pak thuis wat eten in.
Plan vooruit als je weet dat je lang onderweg bent.
Voor schooldagen geldt hetzelfde principe. Een zelfgemaakte lunch en tussendoortjes van thuis zijn meestal veel gemakkelijker in je budget op te nemen dan dagelijks losse producten kopen. In Goedkoop lunchen op school: zo bespaar je met meerdere kinderen op broodtrommels en tussendoortjes vind je daar praktische ideeën voor.
Houd bij wat je níét uitgeeft
Dit maakt de challenge leuker.
Iedere keer dat je bewust een aankoop niet doet, schrijf je het bedrag op.
Bijvoorbeeld:
| Niet gekocht | Bedrag |
|---|---|
| Eten bestellen | €45 |
| Spontane kledingbestelling | €38 |
| Koffie en snacks onderweg | €16 |
| Woonaccessoire | €25 |
| Betaald gezinsuitje | €60 |
| Kleine online bestelling | €22 |
| Totaal niet uitgegeven | €206 |
Dit is alleen een voorbeeld. Het betekent niet dat een gezin tijdens een no-spend maand standaard €206 bespaart.
Maar zo’n overzicht maakt wel zichtbaar wat er gebeurt.
Het voelt anders om te denken “we hebben deze maand minder gekocht” dan om te zien dat je bewust €206 niet hebt uitgegeven.
Zet het bespaarde bedrag echt apart
Hier gaat het regelmatig mis.
Je geeft €200 minder uit, maar het geld blijft gewoon op de betaalrekening staan.
Vervolgens gaat er ergens anders €200 extra uit.
Aan het einde van de maand is er niets over.
Als je met de no-spend maand daadwerkelijk iets wilt opbouwen, kun je het geld dat je niet uitgeeft apart zetten.
Dat hoeft niet na iedere aankoop.
Je kunt bijvoorbeeld één keer per week kijken hoeveel je ongeveer hebt bespaard en dat bedrag overboeken.
Je kunt het gebruiken voor een spaardoel, vakantie, jaarlijkse kosten of het opbouwen van je financiële buffer.
Heb je nog weinig reserve? Dan kan het artikel Een financiële buffer voor een groot gezin: hoeveel spaargeld geeft echt rust? helpen om te bepalen waar je naartoe wilt werken.
Gebruik een concreet doel
“Niets uitgeven” is niet bijzonder motiverend.
“€300 extra op onze vakantierekening krijgen” voelt veel concreter.
Koppel de challenge daarom eventueel aan een doel.
Misschien wil je sparen voor vakantie.
Misschien wil je een rekening betalen zonder je buffer aan te spreken.
Of je wilt eindelijk een begin maken met een spaarpot voor jaarlijkse kosten.
Het doel hoeft niet spectaculair te zijn.
Juist een praktisch doel kan veel motivatie geven.
Wanneer je op vrijdagavond twijfelt of je voor €50 eten zult bestellen, is het gemakkelijker om nee te zeggen wanneer je weet waarvoor je die €50 wilt bewaren.
Wat als je toch iets koopt?
Dan heb je niet gefaald.
Dat klinkt misschien vanzelfsprekend, maar bij challenges ontstaat gemakkelijk een alles-of-nietsgevoel.
Je hebt drie weken niets onnodigs gekocht en koopt vervolgens toch iets voor €20.
Dan kun je denken:
“Nu is de challenge toch mislukt.”
En vervolgens weer doorgaan met je normale uitgavenpatroon.
Dat zou zonde zijn.
Eén aankoop verandert niets aan de rest van de maand.
Vraag jezelf liever af waarom je hem hebt gedaan.
Was het echt nodig
Was het impulsief?
Had je de regels te streng gemaakt?
Of was het simpelweg iets waar je bewust voor koos?
Gebruik het antwoord als informatie en ga verder.
Een gezinsbudget werkt uiteindelijk ook niet omdat je iedere maand perfect binnen ieder vakje blijft.
Het werkt doordat je weet wat er gebeurt en kunt bijsturen.
Een week kan ook genoeg zijn
Vind je een maand te lang?
Doe dan een no-spend week.
Of kies iedere maand één weekend waarin je niets extra’s uitgeeft.
Het effect is misschien kleiner, maar het kan veel gemakkelijker vol te houden zijn.
Sterker nog: vier keer per jaar een succesvolle no-spend week kan nuttiger zijn dan één extreem strenge maand waarna je er nooit meer aan wilt beginnen.
Je kunt de challenge ook beperken tot één categorie.
Bijvoorbeeld:
een maand geen kleding;
een maand geen afhaalmaaltijden;
een maand geen online bestellingen;
of een maand geen betaalde uitjes.
Dat is technisch misschien geen volledige no-spend maand, maar het doel blijft hetzelfde: een automatisch uitgavenpatroon tijdelijk onderbreken.
Hoeveel kun je besparen met een no-spend maand?
Daar is geen eerlijk standaardbedrag voor te geven.
Een gezin dat normaal gesproken weinig impulsaankopen doet, zal misschien nauwelijks verschil merken.
Een gezin dat regelmatig eten bestelt, online winkelt en betaalde uitstapjes maakt, kan veel meer overhouden.
Daarom zou ik niet beginnen met een doel als:
“Wij moeten deze maand €500 besparen.”
Begin met:
Welke niet-noodzakelijke uitgaven kunnen we deze maand vermijden?
Tel achteraf op wat het heeft opgeleverd.
Dat bedrag is veel interessanter, omdat het gebaseerd is op jullie werkelijke gedrag.
De echte winst zit na de challenge
Stel dat je €300 hebt bespaard.
Mooi meegenomen.
Maar als je de maand daarna precies teruggaat naar je oude patroon, blijft het effect beperkt tot die €300.
Interessanter is wat je tijdens de challenge hebt ontdekt.
Misschien bleek dat jullie een maand prima zonder eten bestellen konden.
Dat betekent niet dat je nooit meer eten mag bestellen. Maar misschien ga je van vier keer per maand naar één keer.
Stel dat dat structureel €75 per maand scheelt.
Dan bespaar je op jaarbasis €900.
Misschien ontdekte je dat je vaak online winkelt uit verveling.
Of dat je standaard te veel boodschappen koopt.
Of dat betaalde uitjes helemaal niet nodig zijn om een leuk weekend te hebben.
Dat soort veranderingen kunnen jarenlang doorwerken.
Daar zit voor mij de echte waarde van een no-spend challenge.
Niet in één maand zo min mogelijk geld uitgeven.
Maar in ontdekken welke uitgaven je eigenlijk helemaal niet mist.
Combineer de challenge met je gezinsbudget
Een no-spend maand werkt het beste wanneer je ook weet waar je geld normaal gesproken naartoe gaat.
Anders weet je aan het einde alleen dat je “zuiniger” bent geweest.
Met een budget kun je vergelijken.
Wat gaf je normaal uit aan boodschappen, kleding, uitjes en andere variabele kosten?
Wat gebeurde er tijdens de challenge?
En hoeveel bleef daadwerkelijk over?
In de Gezinsbudget Planner kun je je inkomsten, vaste lasten, maandelijkse uitgaven, spaardoelen en reserveringen bijhouden. Dat maakt het gemakkelijker om niet alleen tijdens de challenge naar je uitgaven te kijken, maar ook te zien wat er daarna verandert.
Je hoeft daarbij niet ieder kopje koffie jarenlang te registreren.
Het gaat er vooral om dat je patronen gaat herkennen.
Is een no-spend maand geschikt voor ieder groot gezin?
Niet per se.
Als je al heel strak budgetteert en nauwelijks niet-noodzakelijke uitgaven doet, valt er met zo’n challenge misschien weinig te winnen.
Ook in een financieel moeilijke periode kan de term ‘challenge’ vreemd voelen. Wanneer je noodgedwongen iedere aankoop al drie keer moet overwegen, heb je waarschijnlijk weinig aan iemand die vertelt dat het leuk kan zijn om een maand niets te kopen.
Maar wanneer je inkomen voldoende is en je vooral merkt dat geld ongemerkt verdwijnt, kan een tijdelijke no-spend periode juist heel verhelderend zijn.
Zie het niet als straf.
En ook niet als bewijs dat je goed met geld kunt omgaan.
Zie het als een experiment.
Wat gebeurt er als we een maand lang iedere niet-noodzakelijke aankoop bewust uitstellen?
Het antwoord kan verrassend zijn.
Tot slot: werkt een no-spend maand met een groot gezin?
Ja, maar waarschijnlijk niet wanneer je de term letterlijk neemt.
Een groot gezin heeft nu eenmaal uitgaven. Kinderen moeten eten, wonen, naar school en soms hebben ze gewoon nieuwe schoenen nodig.
Het doel is daarom niet om een maand lang geen euro uit te geven.
Het doel is om tijdelijk te stoppen met uitgaven die niet noodzakelijk en niet gepland zijn.
Maak vooraf duidelijke regels. Blijf normale boodschappen doen. Betaal noodzakelijke kosten gewoon. Gebruik wat je al hebt, zoek gratis alternatieven en schrijf aankopen die kunnen wachten op een lijst.
En kijk na afloop vooral niet alleen naar het bedrag dat je hebt bespaard.
Vraag jezelf af:
Welke uitgaven heb ik deze maand eigenlijk helemaal niet gemist?
Dat antwoord kan uiteindelijk veel meer opleveren dan één goedkope maand.